Panama: Betrekkingen met de Europese Unie
From Handelswijzer Midden-Amerika van de Koninklijke Nederlandse Ambassade te Costa Rica
De bilaterale en regionale betrekkingen van de EU met Panama zijn geformaliseerd via de samenwerkingsovereenkomst EU-Midden-Amerika (Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama) en via de San José-dialoog.
De San José-dialoog is een sinds 1985 jaarlijks op ministerieel niveau gehouden forum voor politieke en economische consultaties tussen de Europese Unie en de Midden-Amerikaanse landen.
Sinds 2000 neemt Panama samen met de Midden-Amerikaanse regio deel aan de Rio-groep. In hetzelfde jaar vond in Madrid de tweejaarlijkse EU-LAC top plaats, waaraan alle EU landen en bijna alle Latijns-Amerikaanse landen deelnamen. In dit forum werd op ministerieel en presidentieel niveau de samenwerking tussen de twee werelddelen op sociaal, politiek en economisch gebied besproken. Thans wordt de mogelijkheid voor onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord tussen beide regio’s bezien.
Tijdens de binnenlandse politieke onrust in 1989 heeft de EU een aantal maatregelen tegen de toenmalige Panamese regering ondernomen. De contacten op hoog niveau werden opgeschort, de uitvoering van bilaterale programma’s werd vertraagd en aan de oppositie werd steun verleend. Nadat het regime van Noriéga ten val was gebracht, stuurde de EU verkiezingswaarnemers.
De hulprelatie tussen de EU en Panama is gebaseerd op de uit 1991 daterende ALA-verordening, die voorziet in financiële, technische en economische samenwerking met de landen in Latijns-Amerika en Azië. De belangrijkste hulp van de EU aan Panama bestaat uit financiering van projecten ter ondersteuning van het beheer van het Panamakanaal. Een ander project dat door de EU gefinancierd wordt is de reorganisatie van het gevangenissysteem. Bovendien helpt de EU Panama bij de bevordering van gelijke kansen en rechten voor vrouwen.
Ook de Ciudad de Saber (City of Knowledge), gevestigd op een voormalige Amerikaanse legerbasis, heeft financiële en technische steun van de EU ontvangen, en dan met name het technoparque. Steeds meer internationale kennisinstituten vestigen zich hier, waaronder binnenkort ook het toonaangevende Duitse onderzoeksinstituut Fraunhofer Gesellschaft. De Ciudad de Saber kent verschillende belastingvoordelen en valt niet onder de wet die een quota van 90% lokaal personeel gebiedt.
Afgelopen jaar heeft de EU een nieuw beleid geformuleerd ten opzichte van Panama in het Country Strategy Paper 2007-2013.
Associatie-Akkoord EU-CA
Sinds 2007 zijn er bi-regionale onderhandelingen gaande tussen Centraal Amerika en de Europese Unie om tot een Associatie-Akkoord (AA) te komen. Momenteel bevindt men zich in de vierde onderhandelingsronde en afronding staat gepland voor 2009. Deze onderhandelingen, die naast een Vrijhandelsdimensie de pijlers Ontwikkelingssamenwerking en Politieke Dialoog kennen, kunnen worden gezien als een logisch gevolg van een proces van integratie dat in de jaren negentig begon met het Centraal-Amerikaanse Integratie Systeem (SICA) en het in 2005 geformuleerde doel van de EU tot "een nauwer Partnerschap tussen de Europese Unie en Latijns-Amerika" te komen. Panama is een land dat sterk op de handel is gericht en het ziet handelsliberalisatie dan ook als een instrument om ontwikkeling te stimuleren. Het geeft de voorkeur aan volledige toegang tot markten ipv preferentiële systemen (zoals het GSP+) en staat dan ook in principe positief tegenover een AA met de EU. Desalniettemin neemt Panama een afwachtende houding aan; binnen de onderhandelingen voor het AA EU-CA neemt Panama enkel deel als waarnemer bij de economische pijler. Om volledig te kunnen deelnemen moet Panama het Protocol van Guatemala, onderdeel van het Centraal-Amerikaans Integratie Systeem (SICA) dat door de overige landen reeds is geratificeerd, implementeren. De regering heeft aangegeven dit te zullen doen na bilaterale verdragen/overeenkomsten te hebben gesloten met de overige CA-landen. Dit is inmiddels geschied maar desondanks is het protocol tot op heden niet bij het parlement ingediend.
