Costa Rica: Betrekkingen met de Europese Unie
From Handelswijzer Midden-Amerika van de Koninklijke Nederlandse Ambassade te Costa Rica
De handel tussen de EU en Midden Amerika is de afgelopen tien jaar stabiel te noemen. Ongeveer 15 procent van de Midden Amerikaanse export gaat naar de EU. Dit zijn met name landbouwproducten. Ongeveer 9 procent van de import van Midden Amerikaanse landen is afkomstig uit de EU en bestaat met name uit industriële producten.
De bilaterale en regionale betrekkingen van de EU met Costa Rica zijn geformaliseerd via de samenwerkingsovereenkomst EU-Midden Amerika (Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama) en de San José-dialoog. De overeenkomst EU-Midden-Amerika, ondertekend in 1993 en geactualiseerd in 2003, bevat bepalingen inzake economische, financiële en industriële samenwerking, wetenschap en technologie, energie, transport en milieu. De overeenkomst biedt tevens een kader om het handelsverkeer en de economische samenwerking tussen de partijen verder te ontwikkelen, de integratie van Midden-Amerika in de wereldeconomie te bevorderen en bij te dragen aan vrede en democratie in de regio. Binnen het kader van de San José-dialoog wordt sinds 1985 jaarlijks een forum op ministerieel niveau gehouden, dat is bedoeld voor politieke en economische consultaties tussen de Europese Unie en de Midden-Amerikaanse landen. Sinds 2000 neemt Midden-Amerika tevens deel aan de Rio-groep (EU-Latijns Amerika).
Na een korte onderbreking is per 1 januari 2006 het Algemeen Preferentieel Stelsel (APS) weer onverminderd van toepassing. Het APS is een eenzijdig EU-stelsel van handelspreferenties, dat begunstigde ontwikkelingslanden tariefkortingen en tariefvrijstellingen op specifieke productsectoren geeft, zolang de landen voldoen aan een aantal criteria. Jaarlijks wordt bezien of de begunstigde landen nog recht hebben op de preferenties. Het APS biedt landen van o.a. de Midden Amerikaanse regio vrije toegang voor de export van met name landbouwproducten naar de Europese markt. Het APS werkt positief voor onder meer de sector planten en tropisch fruit, waar veel Nederlandse investeerders opereren. De handel in elektronische componenten valt ook grotendeels onder dit systeem en is sterk in opkomst. Zonder toegang tot het stelsel had Costa Rica voor zo’n 7000 producten een tarief moeten betalen van 8,4% over de exportwaarde.
In oktober 2007 zijn de associatieonderhandelingen begonnen tussen de EU en Midden Amerika. Het Associatieverdrag bestaat uit drie componenten: handel, politieke dialoog en regionale samenwerking (inclusief financiële hulp). Een eventueel verdrag zal het huidige APS systeem overbodig maken. De EU heeft als voorwaarde gesteld dat Midden Amerika een douane unie moet vormen voordat de onderhandelingen konden beginnen. De EU heeft Panama er graag bij maar het twijfelde lang over deelname aan de associatieonderhandelingen. Inmiddels lijkt het erop dat Panama ook aan boord komt en het heeft vooralsnog de status van waarnemer. Het duurde tot na de eerste onderhandelingsronde voordat Costa Rica het protocol aangaande de douane-unie ondertekende. Het uiteindelijke protocol is een stap in de goede richting maar creëert geen douane-unie naar Europees voorbeeld. Costa Rica is bang dat de handel met China in gevaar zal komen. Voor de EU is Costa Rica het belangrijkste land binnen de regio en een verdrag zonder Costa Rica zal niet veel voor stellen. De onderhandelingen zullen naar verwachting in 2009 worden afgerond. Zie ook de officiële website van de Costaricaanse regering over dit onderwerp.
De hulprelatie tussen de EU en de landen van Midden-Amerika is gebaseerd op de uit 1991 daterende ALA-verordening die voorziet in financiële, technische en economische samenwerking met de landen in Latijns-Amerika en Azië.
