Costa Rica: Arbeidskrachten en -voorwaarden
From Handelswijzer Midden-Amerika van de Koninklijke Nederlandse Ambassade te Costa Rica
Voor een actueel overzicht van het costaricaanse beleid aangaande arbeidskrachten en -voorwaarden zie de gids "Doing Business in Costa Rica" (hoofdstuk 2: Labor).
Contents |
Algemeen arbeidskrachten
De Costaricaanse beroepsbevolking is relatief goed opgeleid en heeft een hoge productiviteit. Onder andere door de komst van buitenlandse bedrijven als (Intel, Procter and Gamble) is er een tekort aan Engels sprekende werknemers ontstaan. De migratieprocedures voor de komst, verblijf en werk van technici en managers die voor buitenlandse bedrijven in Costa Rica werken zijn recentelijk vereenvoudigd. De Costarricaanse overheid heeft nu het onderwijs van de Engelse taal tot prioriteit verheven en veel scholen zijn tweetalig. Sinds kort biedt de Universiteit van Costa Rica (UCR) ook Mandarijn aan in anticipatie op de toenemende handel met China.
Wettelijke verplichtingen
De belangrijkste basis met betrekking tot de Costaricaanse arbeidsvoorwaarden is de Código de Trabajo (Arbeidswet). Hierin wordt gesteld dat er een werknemer - werkgever relatie bestaat wanneer er een uitwisseling is van diensten voor geld en de werkgever een bepaalde mate van controle over de verrichtingen van de werknemer uitoefent.
In de praktijk werken sommige bedrijven daarnaast nog met Internal Work Regulations, opgesteld door de werkgever en gedeponeerd bij en goedgekeurd door het Ministerie van Arbeid en Sociale Zekerheid. Deze regels mogen niet strijdig zijn met de Arbeidswet, maar worden gebruikt om het wettelijke raamwerk, voorgeschreven door de Arbeidswet verder in te vullen. Deze regelgeving is niet verplicht, maar indien u een bedrijf heeft van 25 mensen of meer valt het te overwegen deze regelgeving op te stellen om zodoende duidelijke en uniforme arbeidsvoorwaarden binnen uw bedrijf te creëren. Een nadeel hiervan is dat u strenger zult worden gecontroleerd op naleving van de wettelijke normen. Om dit te voorkomen, hebben sommige bedrijven wel eigen uniforme interne regels, maar onder een andere naam.
Hieronder volgen enkele voorbeelden van wettelijke verplichtingen, voorgeschreven in de Arbeidswet waar u bij interne regelgeving niet van af mag wijken. Wanneer u een arbeidscontract opstelt, is het van belang dat u dit doet in samenwerking met een lokale advocaat die de exacte regelgeving kent. Ook kunt u in dit verband contact opnemen met CINDE, de Costa Rican Investment Board (organisatie die kosteloos hulp verleent aan buitenlandse investeerders en ondernemers, met name gericht op manufacturing, medische apparatuur en de dienstensector).
Werktijden
Over het algemeen gaat men in Costa Rica uit van een 8-urige werkdag, met een maximum van 48 uur per week. Een dagarbeider mag echter niet meer dan 10 uur per dag werken (inclusief overuren) en een nachtarbeider 8. Hierbij wordt als effectieve arbeidstijd gerekend de tijd gedurende welke de werkgever daadwerkelijke zeggenschap over de handelingen van de werknemer heeft. Twee maal een pauze van 10 –15 minuten is gebruikelijk. Mensen in bestuurlijke en administratieve functies zijn niet aan deze tijden gebonden, maar ook zij kunnen niet worden verplicht meer dan 12 uur per dag te werken. Werknemers hebben recht op ten minste één vaste vrije dag per week. Overuren worden gewoonlijk uitbetaald als 1.5 maal het reguliere bedrag. Overuren zijn niet toegestaan indien de werkomstandigheden gevaarlijk of ongezond zijn.
Vrije dagen en vakanties
Er zijn negen officiële vrije dagen (die overigens allemaal op maandag plaatsvinden) met verplichte doorbetaling. Indien een werknemer werkt gedurende deze vakanties of op zijn vrije dag, dan moet de werkgever hem dubbel uitbetalen. De vakanties met verplichte doorbetaling zijn: 1 januari, 11 april, witte donderdag en goede vrijdag, 1 mei, 25 juli, 15 augustus, 15 september en 25 december.
2 Augustus en 12 oktober zijn ook vrije dagen, maar doorbetaling is op deze dagen niet verplicht. Indien een vrije dag op dinsdag, woensdag, donderdag of vrijdag valt, mag deze ook worden opgenomen op de eerst volgende maandag.
Elke werknemer heeft recht op twee weken doorbetaalde vakantie voor elke 50 weken van ononderbroken arbeid voor dezelfde werkgever. Indien de arbeidsrelatie wordt beëindigd voordat deze termijn is verlopen, heeft de werknemer recht op één vakantiedag per gewerkte maand. In het geval dat de arbeidsrelatie wordt beëindigd terwijl de werknemer nog recht heeft op vakantiedagen, dienen deze te worden uitbetaald. Dit is het enige geval waarin vakantiedagen mogen worden gecompenseerd door geldelijke uitbetaling.
Proefperiode
Alle arbeidscontracten voor onbetaalde tijd hebben een proefperiode van drie maanden. De werkgever kan besluiten gedurende deze proefperiode de werknemer niet formeel in dienst te nemen en zodoende geen verantwoordelijkheid op zich te nemen anders dan de uitbetaling van loon. Na drie maanden wordt de Arbeidswet automatisch van kracht voor zowel werkgever als werknemer.
Doorbetaling bij ziekte en zwangerschap
Gedurende de eerste drie dagen van de ziekte van een werknemer, dient de werkgever 50 % van het salaris door te betalen. Vanaf de vierde dag wordt 60% uitbetaald door de sociale verzekering. De verplichte doorbetaling in het geval van zwangerschap is 50% gedurende 4 maanden (30 dagen voor en 90 dagen na de geboorte). De sociale verzekering dekt de overige 50%. In geval van afwezigheid wegens een verwonding of ongeval betaalt de verzekering 75 % van het salaris vanaf de eerste dag zonder overige tijdslimiet.
Sociale Verzekeringen
Costa Rica kent een systeem van verplichte sociale verzekeringen voor medische zorg, arbeidsongeschiktheid en pensioenen. De kosten voor de werkgever worden berekend als percentage van het uitgekeerde salaris. Het totale aandeel van de werkgever is 23.9% tot 27% van het salaris, afhankelijk van de arbeidssituatie (veiligheid e.d.).
Arbitrage bij arbeidsconflicten
Juridische procedures kunnen in Costa Rica relatief veel tijd in beslag nemen. In een normale civiele procedure duurt het gemiddeld vier tot zes jaar voor er een uitspraak wordt gedaan. Indien een publiekrechtelijke component meespeelt zal dit eerder 6 dan 4 jaar zijn. Mocht er zich een geschil voordoen tussen u en uw werknemer, agent of vertegenwoordiger, dan is het ook mogelijk een buitengerechtelijke procedure van arbitrage te volgen. Dit houdt in dat u de zaak niet bij de rechter aanbrengt, maar een onafhankelijk arbitragecentrum inschakelt, die onder supervisie staat van een juridische entiteit. Dit biedt enkele voordelen:
- een arbitraire procedure duurt over het algemeen maximaal 6 maanden;
- de arbiter zal de procedure vertrouwelijk en dus niet openbaar voeren;
- er kan een specifieke arbiter worden ingeschakeld, gespecialiseerd in het terrein waarop het conflict zich voordoet (bijv. arbeidsrecht).
Maar eveneens enkele nadelen:
- de uitspraak van de arbiter kan vervolgens niet meer bij de rechter worden aangevochten;
- de korte termijn waarbinnen een uitspraak wordt gedaan, heeft soms negatieve consequenties voor het onderbouwen van de bewijsvoering.
Hierdoor zijn er ook gevallen bekend waarin arbitrage niet tot een bevredigend resultaat heeft geleid.
Indien u deze weg wilt volgen, kunt u bij het aangaan van het contract een standaard clausule inbouwen die vermeldt dat alle geschillen voortvloeiend uit het contract d.m.v. arbitrage worden beslecht. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met het Centro Internacional de Conciliación y Arbitraje (CICA), Email: mailto:cica@amcham.co.cr.
Loonkosten
Costa Rica is in vergelijking met de andere Midden-Amerikaanse landen geen goedkoop land. Het minimumloon wordt twee maal per jaar aangepast door de Nationale Salaris Raad op basis van de inflatie-index. De minimum vastgestelde loonkosten worden gepubliceerd in La Gaceta. Betaling gaat per tijdsperiode of per eenheid.
| Categorie werknemer | Loonkosten |
|---|---|
| Ongekwalificeerde werknemers | 156.049 |
| Semi-gekwalificeerde werknemers | 169.311 |
| Gekwalificeerde werknemers | 181.914 |
| Techneut met specialisatie | 195.953 |
| Gediplomeerden met vervolgopleiding | 260.819 |
| Universitaire Bachelors opleiding | 295.831 |
| Universitaire Masters opleiding | 355.009 |
Bron: Legislación Laboral, decreto de salarios minimos, decr. Nr.: 33840-MTTS, gepubliceerd in La Gaceta no 132 d.d. 10 juli 2006, Wisselkoers januari 2008 koers 520 colones = 1 USD
De werkgever is verplicht een “kerstbonus” (aguinaldo) uit te betalen, gelijk aan 1/12e deel van alle genoten inkomsten in de 12 maanden voorafgaand aan 30 november. Deze bonus moet worden uitbetaald in de eerste 20 dagen van december. In geval van beëindiging van de arbeidsovereenkomst voor deze tijd, dient de bonus proportioneel te worden uitbetaald.
